Powództwo przeciwegzekucyjne

Wojciech Drapała        17 października 2016        Komentarze (0)

Powództwo przeciwegzekucyjne służy – mówiąc ogólnie i w uproszczeniu – podważeniu zasadności egzekucji.

W tym sensie pełni podobną funkcję co skarga na czynności komornika. Jednak skarga służy ochronie przeciwko nieprawidłowemu działaniu komornika.

Natomiast powództwo przeciwegzekucyjne jest środkiem ochrony dłużnika w sytuacji kiedy działanie komornika jest prawidłowe, jednak egzekucja jest niedopuszczalna, bo np. egzekwowane świadczenie zostało spełnione.

Przedstawię pewien stan faktyczny i wyrok sądu, aby lepiej zilustrować to zagadnienie.

Strony zawarły przedwstępną umowę sprzedaży apartamentu. Ponieważ sprzedawca nie otrzymał prawomocnego pozwolenia na budowę, niedoszły nabywca odstąpił od umowy i zażądał zwrotu wpłaconej zaliczki.

Pomiędzy stronami powstał spór, który uregulowano porozumieniem. Na jego podstawie sprzedawca zobowiązał się zapłacić nabywcy kwotę ok. 220 tys. zł, a nabywca z chwilą otrzymania zapłaty zrzekał się wszelkich roszczeń do sprzedawcy. W porozumieniu sprzedawca zobowiązał się poddać egzekucji na podstawie art. 777 § 1 pkt 4 k.p.c. w zakresie obowiązku zapłaty wspomnianej kwoty 220 tys. zł. Złożył również oświadczenie o poddaniu się egzekucji w zakresie obowiązku zapłaty kwoty wynikającej z ww. porozumienia. Oświadczenie zostało złożone w formie aktu notarialnego. Więcej o dobrowolnym poddaniu się egzekucji w formie aktu notarialnego dowiesz się z tego wpisu:

Sprzedawca nie dokonał płatności w terminie, dlatego nabywca złożył oświadczenie o odstąpieniu od porozumienia (w nawiązaniu do którego druga strona poddała się egzekucji w akcie notarialnym).

Dopiero po tym fakcie sprzedawca dokonał na rachunek nabywcy przelewu kwoty objętej porozumieniem.

Po otrzymaniu płatności nabywca złożył oświadczenie o zaliczeniu dokonanej przez sprzedawcę kwoty 220 tys. zł na poczet wierzytelności przysługującej mu z tytułu odstąpienia od przedwstępnej umowy sprzedaży apartamentu. Przy czym wskazał, iż całość tej wierzytelności wynosi ponad 300 tys.

Wezwał także spłaty pozostałej części wierzytelności.

Nabywca wystąpił do sądu z wnioskiem o nadanie klauzuli wykonalności aktowi notarialnemu – oświadczeniu o poddaniu się egzekucji złożonemu przez sprzedawcę. Sąd nadał aktowi notarialnemu klauzulę wykonalności. Następnie nabywca zwrócił się do komornika o wszczęcie postępowania egzekucyjnego. Komornik sądowy dokonał zajęcia rachunków bankowych sprzedawcy.

Pełnomocnik nabywcy poinformował, iż w związku ze złożeniem przez pozwanego oświadczenia o odstąpieniu od porozumienia sytuację pomiędzy stronami należy traktować tak, jakby nie doszło do zawarcia pomiędzy nimi porozumienia. Jednocześnie wskazano, iż suma pozostałej wierzytelności pozwanego względem powódki w ocenie strony pozwanej wynosi ponad 100 tys. zł.

W odpowiedzi na powyższe pełnomocnik sprzedawcy wskazał, iż w związku z dokonaniem przelewu w wysokości 220 zł doszło do spłaty całości zobowiązań wynikających z zawartego między stronami porozumienia.

Sprzedawca podjął obronę powództwem przeciwegzekucyjnym.

Są I instancji uwzględnił i pozbawił wykonalności tytuł wykonawczy – ww. akt notarialny zaopatrzony w klauzulę wykonalności. Sąd wskazał, że akt notarialny nie może być podstawą skutecznie prowadzonej egzekucji z powodu spełnienia przez powódkę w całości świadczenia wynikającego z tego aktu.

Pozwany wniósł apelację zaskarżając wyrok w części w zakresie – co do pozostałej kwoty wynikającej z umowy przedwstępnej.

Sąd II instancji uznał apelacją za niezasadną. Sąd przede wszystkim wskazał, że nabywca skutecznie odstąpił od umowy na podstawie i z tą datą zgodnie z art. 395 § 2 k.c. powstał taki stan jakby ugoda ta w ogóle nie została zawarta.

W niniejszej sprawie oświadczenie o poddaniu się egzekucji złożone w formie aktu notarialnego (art. 777 § 2 k.p.c.) wskazywało zdarzenie prawne, stanowiące źródło jej obowiązku świadczenia na rzecz pozwanego kwoty ok. 220 tys. – według treści tego oświadczenia było to porozumienie o uregulowaniu wzajemnych roszczeń. Wobec odstąpienia przez nabywcę od ww. porozumienia, odpadła podstawa tego oświadczenia.

Wobec powyższego nie można na jego podstawie prowadzić egzekucji.

Sąd również wskazał, że niezależnie od faktu, iż oświadczenie o poddaniu się egzekucji wskutek odstąpienia od porozumienia będącego jego podstawą nie może być obecnie podstawą prowadzenia egzekucji (art. 840 § 1 pkt 1 k.p.c.), należy wskazać, iż powódka wprawdzie po terminie, ale zapłaciła kwoty co do których poddała się egzekucji w przedmiotowym akcie notarialnym, bowiem zaliczenie tej wpłaty na poczet innych zobowiązań było nieskuteczne, a zatem również wskazana w pozwie podstawa prawna powództwa tj. art. 840 § 1 pkt 2 k.p.c. jest zasadna.

Jak widać z powyższego wyroku, w sprawie zaszła podstawy powództwa przeciwegzekucyjnego – brak stosunku prawnego, na podstawie którego oparto, roszczenie. Ponieważ odstąpienie od umowy miało taki skutek, że porozumienie uznać należało za nigdy nie zawarta, ponieważ strona od niego skutecznie odstąpiła.

W ocenie sądu ta podstawa była wystarczająca do uznania, że powództwo przeciwegzekucyjne było zasadne na podstawie art. 840 § 1 pkt 1 kpc.

Natomiast w mojej ocenie gdyby nie doszło do odstąpienia od porozumienia (czyli to konkretne zobowiązanie do zapłaty nadal by trwało), to wówczas – wobec spłaty zobowiązania – powództwo przeciwegzekucyjne zasługiwało na uwzględnienie na podstawie art. 840 § 1 pkt 2 kpc. Taką uwagę poczynił na marginesie również sąd.

Warto być również świadomym, że wystąpienie z powództwem przeciwegzekucyjnym jest ważnym, doniosłym postępowaniem, ponieważ wywołuje nieodwracalne skutki, a błąd procesowy w tym postępowaniu może wpływać na całą dalszą egzekucję. Dlatego należy poświęcić temu postępowaniu należytą uwagę. Należy mieć tu również na względzie wszelkie rygory wynikające z wymagań dotyczących pozwów.

Jest to również istotne z punktu widzenia kosztów postępowania. Przykładowo skarga na komornika jest pismem relatywnie niedrogim (opłata wynosi 100 zł). Natomiast od powództwa przeciwegzekucyjnego, jak od każdego pozwu, należy uiścić opłatę w wysokości 5% dochodzonej kwoty.

Co więcej, jeżeli okaże się, że Twoje powództwo nie zasługiwało na uwzględnienie, zostaniesz zobowiązany do poniesienia również kosztów pełnomocnika drugiej strony (aktualnie w przypadku roszczenia np. na kwotę 15 tys. wynoszą one 4.800 zł). Dlatego uważam, że powództwo przeciwegzekucyjne powinno zostać sporządzone przez profesjonalnego pełnomocnika.

{ 0 komentarze… dodaj teraz swój }

Dodaj komentarz

Poprzedni wpis: